Even weggaan om weer helemaal thuis te kunnen zijn

Hart en hoofd niet op één lijn

Mijn hart zegt direct: Ja, ga, doen, heerlijk! Mijn hoofd denkt daar nog wat anders over. De gedachten waarom dit helemaal geen goed idee is, buitelen over elkaar heen: Dat ik het eigenlijk niet kan maken tegenover mijn man Oskar, want hij is ook zo toe aan even niks. Dat zo’n vakantie best duur is zo voor mij alleen. Dat ik straks mijn been breek en wekenlang in het gips moet, en alles in het honderd loopt thuis…

Mijn hart won. Een paar weken later sta ik samen met mijn zus boven op een berg in de sneeuw. Zon op ons gezicht. Zalige stilte om ons heen. Een uitgestrekt berglandschap verstopt onder een zacht wit laagje onder onze neus. Heerlijk in het moment zijn en alleen maar aandacht hebben voor hoe we die berg af komen. Gillen van plezier als we net iets te hard naar beneden gaan. De slappe lach in de sleeplift waar ik vier keer bijna uitval.

Voor het eerst in lange tijd merk ik dat mijn schouders een beetje zakken. Even ben ik niet de moeder van een zorgintensief gezin. Niet de regelaar van afspraken, formulieren en overlegmomenten. Niet degene die altijd een stap vooruit moet denken. Even ben ik gewoon Karlijn. En dat voelt bijna vreemd.

Met een klein knoopje in mijn buik

Sinds een paar jaar gaan we af en toe ook los van elkaar op vakantie. Oskar of ik met de oudste twee naar bestemmingen die met Lies geen optie zijn. Soms even alleen of met vrienden een weekendje weg. Of zoals nu, met mijn zusje.

Het is soms echt nodig om bij te kunnen tanken. Om even los te zijn van de zorgtaken die zo vanzelfsprekend onderdeel zijn van ons gezin. En tegelijkertijd is het ingewikkeld. Er zit altijd een klein knoopje in mijn buik. Toch doen we het. Met die knoop in mijn buik op de koop toe.

Ik herken mijn eigen worstelingen in de gesprekken die ik voer met de ouders die bij mij in de praktijk komen. Voor veel zorgouders begint zelfzorg niet met ontspanning, maar met toestemming. Toestemming om even weg te gaan. Om niet degene te zijn die alles regelt. Om ruimte te maken voor jezelf, ook al voelt dat in eerste instantie misschien ongemakkelijk. Inmiddels kan ik er ook echt van genieten en weet ik dat het op alle vlakken winst op levert.

Goed voor het hele gezin

Want hoe tegenstrijdig het in eerste instantie voelt, ook voor Lies is het goed. Ze kan zo langzaam wennen aan een situatie waarin papa of mama even niet in de buurt zijn. Ze ontdekt dat ze dingen zelf kan. Dat er andere mensen zijn die voor haar zorgen. En dat wij gewoon weer thuiskomen na een paar dagen weg zijn.

Natuurlijk vraagt dat voorbereiding. We zetten voor haar op een rijtje hoe haar dagen eruitzien. Wie haar naar school brengt en wie haar weer ophaalt. En we FaceTimen elke ochtend en avond even. Het geeft haar houvast, structuur en vertrouwen.

Maar eerlijk gezegd is het niet alleen belangrijk voor Lies. Onze pubers vinden het eigenlijk ook best lekker als hun moeder er even niet is. Niet omdat ze me zat zijn (of misschien ook wel, haha!) maar omdat het ook voor hen ruimte geeft. Even hun eigen ritme, hun eigen dynamiek in huis. Die direct verandert als er één van ons niet is.

Dat geldt trouwens net zo goed voor mij en Oskar. In de drukte van een zorgintensief gezinsleven draaien we vaak samen op volle kracht door. Juist daarom kan het heel verfrissend zijn om af en toe even uit die dagelijkse rollen te stappen. Even afstand nemen. Te voelen dat je elkaar mist. Om daarna weer met nieuwe energie naast elkaar te staan.

Zelfzorg is geen luxe

Zorgen voor een kind met een beperking of intensieve zorgvraag is een marathon. En een marathon loop je niet zonder af en toe even stil te staan, water te drinken en op adem te komen. Toch is dat precies wat veel zorgouders wel doen. We gaan door. Nog even dit regelen. Nog even dat gesprek voeren. Nog even die formulieren invullen. Nog even sterk zijn. Totdat je ergens merkt dat de rek er langzaam uit begint te raken. Of er al lang uit is. Maar dat stoppen geen optie is, want de zorg gaat door.

Zelfzorg klinkt soms als een luxe. Alsof het iets is voor 'als er tijd overblijft'. Maar voor ouders in zorgintensieve gezinnen is het pure noodzaak. Niet omdat je egoïstisch bent als je goed voor jezelf zorgt. Maar juist omdat je daardoor beter voor de mensen om je heen kunt blijven zorgen.

In de lezingen die ik geef over zelfzorg met zorg gaat het precies daarover. Over hoe je als ouder staande blijft in een leven waarin zorg, liefde, verantwoordelijkheid en zorgen zo dicht door elkaar heen lopen. Over hoe je ruimte maakt voor jezelf zonder dat het voelt alsof je iemand tekortdoet.

In mijn praktijk voer ik daarnaast regelmatig zelfzorggesprekken met ouders van zorgintensieve gezinnen. Gesprekken waarin alles er even mag zijn. De vermoeidheid. De twijfel. De loyaliteit. Maar ook de kracht, de humor en de liefde die er altijd onder ligt.

Dus herken je iets in dit verhaal. In dat altijd maar doorgaan. In dat kleine knoopje in je buik. In de behoefte om af en toe even op adem te komen. Weet dan dat je niet de enige bent. Dat je het ook niet allemaal alleen hoeft te doen.

En misschien merk je dan ook dat je schouders weer een beetje zakken.