Podcast over zoektocht naar passend onderwijs: 'Het ging altijd over mijn kind, maar hoe was het voor mij?'

Andere ontwikkeling bij Luka

Wanneer Luka nog een peuter is merkt Jasmijn op dat hij achterloopt in zijn ontwikkeling, onder meer met praten. Als leerkracht van een peuterklas wist ze waar ze het over had. Ze zag een andere ontwikkeling bij Luka in vergelijking met andere kinderen en maakte zich zorgen.

Een collega vroeg haar op een dag: “Als jij een ouder van onze eigen school was, wat zou je dan willen dat die ouder doet?” Jasmijn hoefde daar niet lang over na te denken: contact opnemen met de school van haar zoon.

Gevoel van zeurouder

En zo kreeg ze een gesprek met de directeur. Volgens Jasmijn werd er goed geluisterd, doorgevraagd en met een concreet voorstel gekomen. Vanuit haar eigen vak wist Jasmijn dat dit professioneel gezien een goed gesprek was. Toch liep ze met een raar gevoel naar huis. “Op de terugweg voelde ik me de zeurouder. Ik begon aan mezelf te twijfelen. Was het overdreven geweest om dit gesprek aan te vragen?”

Het draait vaak om het kind

Pas jaren later begreep ze beter wat er die dag ontbrak. De gesprekstechnieken waren goed, maar er was weinig aandacht voor haar kwetsbaarheid als moeder. “Niemand zei: ‘Wat goed dat je hier komt, wat vervelend dat je je zorgen maakt.’”

Dat gevoel bleef Jasmijn de jaren daarna bij. De cirkel van hulpverlening en onderwijs draait volgens haar vaak om het kind. Hoe gaat het met Luka, hoe ontwikkelt hij zich, wat heeft hij nodig? “Het ging altijd over mijn kind, maar er werd weinig gevraagd naar hoe het voor mij was.”

Elke keer opnieuw door een rouwproces

Toen Luka ongeveer 8 jaar oud was, zat hij op een andere school. Het ging niet goed met Luka en er speelde van alles rondom hulpverlening, schoolwisselingen en gesprekken met de gemeente. Hierdoor liep de spanning hoog op. Jasmijn stond op een gegeven moment te schreeuwen tegen de schooldirecteur, omdat ze zich zo hopeloos voelde. “Alles in mij zei dat ik dit niet moest doen, maar ik was radeloos. Ik kon mezelf niet meer inhouden.”

De directeur maakte een opmerking die bij Jasmijn verkeerd viel. “Hij vroeg of het niet eens tijd werd om Luka te gaan accepteren zoals hij is.” Maar volgens Jasmijn was dat precies niet het probleem. “Ik accepteerde hem juist zoals hij is. Maar bij elke nieuwe situatie die er weer komt, moet je opnieuw door een rouwproces heen.”

Een dag later zat Jasmijn als leerkracht bij een overleg met ouders. Ze zag een vader die zich inhield en herkende zichzelf in hem. Ze vroeg zich af wat er onder zulke reacties van ouders kan zitten. Ze wilde dat beter begrijpen.

Ouderschapstheorie: wat betekent dit voor de ouder?

Zo sloot ze zich een paar jaar later aan bij JONK. Dit is een informatie- en steunpunt voor ouders in Noord-Kennemerland die op zoek zijn naar passend onderwijs voor hun kind. Daar kwam ze in contact met Margreth Hoek, die vanuit haar deskundigheid betrokken was bij JONK en zich bezighoudt met de ouderschapstheorie van Alice van der Pas.

Jasmijn verdiepte zich verder in die theorie. Die liet haar op een andere manier kijken naar haar eigen ervaringen als ouder. Niet alleen de vraag wat heeft het kind nodig?, maar ook: wat betekent dit voor de ouder? Ouders hebben volgens deze theorie bovendien kennis over hun kind die professionals vanuit hun eigen expertise niet hebben. Die ouderkennis kan een belangrijke aanvulling zijn op professionele kennis.

Daarbij kwam Jasmijn ook in aanraking met het begrip levend verlies: het steeds opnieuw geconfronteerd worden met het verschil tussen het leven dat je voor je kind had voorgesteld en de werkelijkheid. Dat hielp haar ook beter te begrijpen wat er onder haar eigen emoties en reacties had gezeten.

Podcast voor en door ouders

Binnen de netwerkgroep van JONK ontstond vervolgens samen met ouders het idee voor een podcast. De vraag was: hoe zorg je ervoor dat ouders het gevoel hebben dat ze er niet alleen voor staan? De podcast werd gemaakt met ouders uit het netwerk. Jasmijn nam de presentatie op zich, Margreth Hoek ondersteunde vanuit haar kennis van de ouderschapstheorie en de lokale omroep Streekstad Centraal hielp bij de productie.

Begin 2025 startten de opnames van de podcast Als het anders gaat. In iedere aflevering vertelt een ouder over hoe zij de zoektocht naar passend onderwijs voor haar kind heeft ervaren. Inmiddels staan alle vijftien afleveringen online.

Van verstandelijke beperking tot hoogbegaafd

De podcast is volgens Jasmijn bewust niet bedoeld om ouders advies te geven, maar vooral om herkenning te bieden. De meeste ouders deden mee omdat ze hoopten dat hun verhaal iets voor een andere ouder zou betekenen. “Al is er maar één ouder die na het luisteren denkt: ik sta er niet alleen voor.”

De kinderen van de ouders in de podcast hebben verschillende ondersteuningsbehoeften. Er zijn verhalen van kinderen met een lichamelijke of verstandelijke beperking, maar komt er ook een ouder aan het woord van een hoogbegaafd kind.

Ondanks die verschillen kwam volgens Jasmijn steeds dezelfde behoefte terug: gezien en serieus genomen worden als ouder. Sommige ouders moesten lang zoeken naar een passende school, terwijl andere gezinnen juist een situatie vonden waarin de samenwerking tussen ouders, school en hulpverlening goed verliep. Ook dat laatste vindt Jasmijn belangrijk. “Er wordt vaak gesproken over situaties waarin het misgaat en met de podcast wilden we ook laten zien wat ervoor zorgt dat iets wél goed gaat.”

Confrontatie met ‘ander’ ouderschap

De gesprekken met de ouders raken Jasmijn persoonlijk. Vooral het verhaal over levend verlies in aflevering 12 kwam bij haar binnen. Een moeder vertelt daarin over de momenten waarop ze opnieuw wordt geconfronteerd met het feit dat het ouderschap anders verloopt dan ze ooit had gedacht. “Het is iedere keer een klap in je gezicht”, aldus de moeder.

Horrorverhalen over hulpverlening

Een ander verhaal dat haar bijbleef, was dat van een ouder die aanvankelijk weinig vertrouwen had in hulpverlening. In aflevering 11 vertelt een moeder dat ze vooral horrorverhalen hoorde over hulpverlening. “Mensen zeiden dat ik hiermee moest oppassen, want ze zouden mijn kind afpakken”, vertelt de moeder in de podcast.

Uiteindelijk werd er juist goed naar haar geluisterd. Daardoor ontstond vertrouwen en een goede samenwerking. Jasmijn: “Die ouder is heel blij dat ze uiteindelijk toch die stappen heeft gemaakt en die hulp is aangegaan. Het kan dus ook goed uitpakken.”

Voor Jasmijn laat het verhaal zien hoe belangrijk het is dat professionals niet alleen vragen hoe het met een kind gaat, maar ook wat een situatie met een ouder doet.

Als leerkracht open in gesprek met ouder

Die ervaring neemt Jasmijn inmiddels mee in haar eigen werk. Ze is leerkracht van de groeiklas in Alkmaar-Noord en onderwijspedagoog. Daarnaast geeft ze trainingen aan leerkrachten over het perspectief van ouders.

Ouders kunnen vanuit hun eigen kwetsbaarheid soms ook reageren op een manier die een leerkracht lastig vindt. Volgens Jasmijn is het dan belangrijk om niet alleen naar die reactie te kijken, maar ook te proberen te begrijpen wat erachter zit.

Van luisteren naar elkaar ontmoeten

De podcast krijgt inmiddels ook een vervolg. JONK organiseert gespreksavonden voor ouders, waarbij de verhalen uit de podcast als uitgangspunt dienen. Waar een podcast herkenning kan geven vanuit een verhaal dat je thuis beluistert, kunnen ouders elkaar daar daadwerkelijk ontmoeten en hun ervaringen delen.

Dat sluit aan bij wat Jasmijn zelf als ouder belangrijk vindt. Toen Luka 18 jaar werd, merkte ze hoe haar eigen netwerk deels wegviel. Veel van de contacten die ze had opgebouwd, waren gericht op ouders van schoolgaande kinderen. Opeens voelde het alsof ze opnieuw moest beginnen. Juist daardoor weet ze hoe waardevol het kan zijn om andere ouders om je heen te hebben.

Maak een netwerk om je heen

Haar advies aan ouders die nu midden in de zoektocht naar passend onderwijs zitten, is dan ook om een netwerk om zich heen te bouwen. Dat hoeven niet per se ouders te zijn met een kind met dezelfde diagnose of ondersteuningsbehoefte. “Het gaat niet om advies geven aan elkaar. Het gaat erom dat je jouw verhaal kan doen, zonder oordeel.”

De podcast beluisteren?

De vijftien afleveringen van Als het anders gaat zijn te beluisteren via Spotify, YouTube en Streekstad Centraal.