Als betekenis geven niet helpt bij levend verlies

Verdriet en boosheid

Voor een schrijfopdracht van MantelzorgNL over ‘zingeving’ dook ik mijn dikke Handboek Rouw, Rouwbegeleiding, Rouwtherapie weer eens in. Ik moest steeds denken aan het woord ‘zinloosheid’. Een stuk uit het boek dat me is bijgebleven, juist omdat ik dat gevoel zo herkende.

Na Anna's diagnoses, een paar weken na haar geboorte, was er veel verdriet en boosheid. Soms voelde alles wat we deden zinloos. We konden zorgen, regelen en behandelingen zoeken, maar haar beperkingen niet wegnemen.

Waarom ik?

Ik zocht vooral naar antwoorden. Waarom is dit ons overkomen? Waarom kreeg ik een dochter met een beperking en mijn vriendin, die tegelijkertijd zwanger was, niet? Had ik niet al genoeg op mijn bord gehad?

Dus deed ik waar ik goed in was: denken, analyseren, regelen, oplossen en doorgaan.

Een leven dat anders loopt dan verwacht

Haar toekomst was ineens anders dan gedacht. Maar die van mij net zo goed. Werk, dromen, ambities en vrijheid kregen een andere invulling. Pas later begreep ik dat ook dit rouw is: levend verlies. Rouw om een leven dat anders loopt dan verwacht, terwijl het leven zelf gewoon doorgaat.

Ook de zorg voor Anna probeerde ik te ‘managen’. Hoeveel cc voeding ze binnenkreeg, hield ik bij in Excel. Voor haar oefeningen kwam een tweede schema. Iedereen die voor haar zorgde, moest het liefst precies doen wat ik had opgeschreven.

Door controle kom je verder van je gevoel te staan

Controle geeft houvast als het leven onzeker is, maar kan ook helpen om verdriet en machteloosheid even niet te voelen. Maar hoe meer je vanuit je hoofd leeft, hoe verder je van je gevoel afkomt en nog voelt wat je echt nodig hebt. En eigenlijk ook van Anna.

Juist omdat ik antwoorden zocht, begon ik met een opleiding tot rouw- en verliesbegeleider. Als ik maar begreep hoe rouw werkte, kon ik er misschien beter mee omgaan.

Wat als er geen betekenis voor is

Daar las ik over zinloosheid en betekenisgeving. Mijn hoofd maakte daar opnieuw iets maakbaars van: als ik betekenis kon geven aan wat ons was overkomen, werd het misschien makkelijker om ermee te leven.

Maar wat als die betekenis er helemaal niet is?

Welke betekenis moest ik geven aan de beperkingen van mijn kind? Ik kon het niet en wilde het eigenlijk ook niet. Als ik had kunnen kiezen, had ik Anna haar beperkingen met alle liefde bespaard. Ik geloof niet dat zij met een beperking geboren is om mij iets te leren of omdat dit mijn levenspad moest zijn.

Kijken naar waar je wél invloed op hebt

Voor mij gaat het inmiddels niet meer om alsnog betekenis vinden in wat ik niet kan veranderen. Ik hoef het ook niet goed te vinden. Soms betekent accepteren voor mij zelfs: accepteren dat ik bepaalde dingen niet kan en hoef te accepteren.

Langzaam gingen de boeken wat vaker dicht. De theorie helpt me nog steeds om rouw en levend verlies te begrijpen, maar in gesprekken, door te schrijven en vooral in het leven met Anna leerde ik meer te voelen.

Want ook verdriet kan iets vertellen. Over wat je mist, waar je naar verlangt en wat belangrijk voor je is. Door daar niet meteen van weg te gaan, kun je soms beter voelen wat je nodig hebt en waar je wél invloed op hebt.

Sommige dingen mogen zinloos voelen

Anna is inmiddels 13 jaar en de zorg wordt zwaarder. Hoe lang kunnen we de zorg thuis nog dragen? Een vraag waarvan ik dacht dat die pas veel later zou komen. Opnieuw levend verlies en een toekomstbeeld dat moet worden bijgesteld.

Daar is geen mooi antwoord op. Verdriet mag verdriet blijven en sommige dingen mogen nog steeds zinloos voelen.

Zinloosheid en zingeving kunnen naast elkaar bestaan

Zingeving zit voor mij inmiddels ergens anders: in hoe je verder leeft met wat er is. In voelen wat belangrijk is en soms je leven bijstellen. Maar ook in verbinding met anderen, werk waar je plezier uit haalt, een goed gesprek of gewoon samen zijn.

Dat is hoe ik er nu naar kijk. Voor een ander kan zingeving iets heel anders betekenen. En misschien denk ik er over een paar jaar zelf ook anders over. Wat betekenis geeft, kan met je leven meebewegen.

Voor nu kunnen zinloosheid en zingeving voor mij naast elkaar bestaan. Niet alles hoeft een reden te hebben om toch betekenisvol te kunnen leven.