Zie je als zorgouder meer risico’s voor je andere kinderen?

Ben ik te beschermend?

“Ik vind één kind met een beperking genoeg,” grapte ik nog tegen hun moeder, nadat ik had gevraagd of de jongens willen oppassen met de scheppen.

Zo’n opmerking die half als humor bedoeld is, maar waar natuurlijk ook iets serieus onder zit. Want als je dagelijks leeft met kwetsbaarheid, zorg en medische onzekerheid, dan kijk je automatisch anders naar risico’s. Dingen die andere ouders misschien nauwelijks registreren, zie ik meteen.

Soms vraag ik me af of ik daardoor niet té beschermend ben naar mijn andere kinderen.

Juist omdat je weet hoe snel het leven kan veranderen, wil je ongelukken voorkomen. Tegelijkertijd wil je ook niet dat je kinderen opgroeien in een wereld waarin alles gevaarlijk is. Mijn kinderen zonder een beperking zijn vier en bijna tien. Ik wil dat ze leren ontdekken, klimmen, vallen, inschatten en proberen. Dat ze vertrouwen krijgen in zichzelf en hun eigen kunnen.

Maar ergens in mijn achterhoofd zit altijd die extra alertheid.

(G)een zorgeloos gezinsleven

Door het zorgintensieve leven met Anna en door mijn werk, spreek ik genoeg ouders die ooit dachten een zorgeloos gezinsleven tegemoet te gaan, totdat een ongeluk, ziekte of onverwachte gebeurtenis alles veranderde. Dat soort verhalen nestelen zich ongemerkt in je hoofd. Ze maken je waakzaam. Misschien soms wel té waakzaam.

Ik vroeg me af of andere zorgouders dat ook herkennen. Dus stelde ik die vraag op social media.

Het antwoord verraste me eigenlijk niet eens zo veel.

Ik bleek zeker niet de enige. Er kwamen veel reacties van ouders die hetzelfde ervoeren, omdat hun blik op risico’s veranderd is. Ze denken sneller vooruit. Zien eerder wat er mis zou kunnen gaan. Zijn zich bewuster van kwetsbaarheid dan vóórdat zorg een centrale plek in hun leven kreeg.

En eigenlijk is dat heel logisch.

Als zorgouder leef je onder verhoogde spanning

Onderzoek laat zien dat ouders van zorgintensieve kinderen vaak langdurig onder verhoogde spanning leven. Je bent gewend om signalen op te merken, vooruit te plannen en alert te zijn op mogelijke problemen. Dat wordt op een gegeven moment bijna een tweede natuur. Het zou vreemd zijn als die alertheid zich uitsluitend beperkt tot het kind met een beperking.

Tegelijkertijd weten we ook dat kinderen ruimte nodig hebben om te groeien. Ze leren niet ondanks risico’s, maar juist vaak dóór risico’s. Door te klimmen, te vallen, te experimenteren en soms hun grenzen op te zoeken. Dat is hoe zelfvertrouwen ontstaat.

En daar zit precies de spagaat waar veel zorgouders volgens mij mee worstelen. Je weet hoe kwetsbaar het leven kan zijn, maar je wilt je kinderen niet opvoeden vanuit angst.

Terugkijkend op die jongens met hun pioniersschep vroeg ik me af voor wie mijn waarschuwing eigenlijk bedoeld was. Voor hen? Of misschien ook een beetje voor mezelf?

De kwetsbaarheid van het leven

Misschien is dat wel de kern van het verhaal. Zorgouders zijn niet per se overbezorgd. Ze hebben simpelweg meer gezien. Meer meegemaakt. Meer voorbeelden van hoe één gebeurtenis grote gevolgen kan hebben. De kwetsbaarheid van het leven.

De uitdaging is dan niet om die alertheid kwijt te raken, maar om er verstandig mee om te gaan. Om ruimte te blijven geven, ook als je alle risico’s ziet.

Want uiteindelijk hebben alle kinderen hetzelfde nodig: ouders die hen beschermen wanneer het moet, maar die ook durven loslaten wanneer het kan. Misschien is juist dát de moeilijkste vorm van zorg.

De schrijfster van dit blog is Stephanie van Witzenburg. Stephanie is getrouwd met Ivo. Hun dochter Anna Sophie is geboren in 2013 met het syndroom van Down en een prikkelverwerkingsstoornis. Sinds haar geboorte schrijft ze blogs over het gezinsleven. Stephanie is naast initiatiefnemer van Stichting de Wereld van Anna Sophie, verliesbegeleider en coach voor naasten en mantelzorgers.

Meer informatie over de Wereld van Anna Sophie vind je hier.

Reacties