Noortje is zindelijk, maar dat ging niet vanzelf

Zindelijkheidstraining

We gaan een nachtje weg in de kerstvakantie en sinds een paar jaar kunnen we weg zonder luiertas, besef ik me als ik de spullen inpak. We hebben een lange, soms intense weg afgelegd om zover te komen.

Toen Noortje anderhalf jaar was, zette we haar voor het eerst op het potje zodat ze vast kon wennen. Dit bleek inderdaad nodig, Noortje vond het spannend en wilde er in eerste instantie alleen met haar kleertjes aan op zitten. Zoals bijna alles met het downsyndroom geldt ook nu: het gaat niet vanzelf, we zullen actief aan de slag moeten. Als ze zes jaar is, starten we op advies van een andere D-ouder, met de zindelijkheidsbox. Deze is ontwikkeld voor reguliere kinderen, maar met een kleine aanpassing, was het bij hun geslaagd. Het proberen waard dus.

Noortje is al een paar jaar nacht-zindelijk. Dit ging vanzelf, wellicht omdat ze dan geen prikkels en afleiding heeft. Overdag plukt ze aan de luier als deze vol zit, een signaal dat ze eraan toe is, om zindelijk te worden wat de kans van slagen verhoogd.

Klok-zindelijk

Mijn man en ik nemen beide een week vrij in de meivakantie. Het principe is luier uit, bijhouden hoeveel en wanneer ze drinkt en wanneer de plas komt. De kracht van het programma zit hem in positief belonen. Noortje mag bij ieder succesje een sticker plakken en applaus en enthousiasme doet ze het altijd goed op. De eerste drie dagen mogen we niet van huis, we moeten rondom het toilet blijven. Gelukkig is het mooi weer en kunnen we de tuin in. Vol goede moed gaan we aan de slag. Dag één hebben we 11 natte broekjes, maar dit wordt elke dag minder. Noortje komt in het begin melden dat ze moet plassen, maar is nog net te laat. Als op dag drie net voor het slapen gaan, het eerste plasje in het toilet beland, gaan we helemaal uit onze plaat van blijdschap. Dag vier gaat fantastisch, alle plasjes gaan in het toilet.

Maar dan komt dag vijf en Noortje is er klaar mee. Ze plast twee keer bewust naast het toilet en kijkt ons uitdagend aan. Zo van: ruimen jullie het even op? Ze wil niet meer mee naar het toilet en doorziet inmiddels al onze creatieve afleidingsmanoeuvres. Zoals de beer mee of een boekje om te lezen of een chipje na afloop als ze meeloopt. Voor de sticker loopt ze niet meer warm. Ook wij raken vermoeid en gefrustreerd, het levert ons een (gelukkig tijdelijke) huwelijkscrisis op. Terwijl Noor weer een plas naast het toilet op de grond klatert borrelt er ineens een enorme boosheid in me op. En dat gebeurt niet snel. Het mag niet volgens het meegeleverde boekje, maar ik kan me niet meer beheersen. Ik foeter haar uit: welke prinses denkt ze wel niet te zijn? Papa en mama doen onze ‘stinkende best’ om haar te helpen en madam maakt er een ‘potje’ van. “Vanavond geen frietjes, je hebt het niet verdiend!” zeg ik boos. En daar raak ik haar. Het huis is te klein. Ze huilt, schreeuwt, slaat met haar vuistjes op mijn benen. Drama. Ik heb er moeite mee haar zo overstuur te zien, maar ik houd voet bij stuk. Als ik nu toegeef bereik ik niets.

“Morgen, als alle plasjes in het toilet gaan en je je gedraagt, krijg je de frietjes”, voeg ik er ter verheldering nog aan toe. En zo geschiedde. Nadat ik de volgende ochtend dezelfde boodschap op mildere wijze herhaal, blijft mevrouwtje droog, kan de vlag uit en eten we friet. Het plassen gaat vanaf dan goed, al is ze wel klok-zindelijk. Dat betekent dat we haar op vaste tijden naar het toilet moeten sturen.

Zindelijkheid van ontlasting

Voor de zindelijkheid van ontlasting schakelen we een jaartje later het Seys centrum in.

Dit is bij ons in de buurt, dus Noortje kan er 10 dagen lang, met de taxi naartoe, in plaats van naar school. Het is een intens traject. Noor wordt continue op het toilet gezet, in een prikkelarme ruimte. Als ze succes heeft mag ze naar de algemene ruimte in het midden en iPad kijken. Ze slaat bijna een ander kindje de kop in die wel de iPad heeft verdiend en Noortje niet.

Het gaat er intens aan toe, maar uiteindelijk boekt Noor succes. We krijgen de laatste dagen thuis begeleiding, hoe we verder kunnen gaan. We moeten naast haar gaan zitten in de toiletruimte, zodat ze niet wegloopt. We mogen geen oogcontact maken of iets tegen haar zeggen, maar moeten wijzen op het ‘poep-pictogram’ die op de tegel hangt. Dit is absoluut niet de manier die bij mij past, wat Noor haarfijn aanvoelt en onder mijn been door, snel de trap op naar boven loopt. Dit levert een flinke discussie met de begeleidster op, maar uiteindelijk vinden we een middenweg, waarin ik Noor niet compleet negeer, maar toch duidelijk maak met de picto wat de bedoeling is.

Volledig zindelijk

Sinds een jaar of twee is ze volledig zindelijk; al moeten we haar af en toe nog sturen of afleiden met een boekje. Het is deels gedrag, lekker spelen belangrijker vinden, het voordeel er zelf niet van inzien; en deels de verminderde spierspanning die bij het downsyndroom hoort.

Soms is er nog een ongelukje zoals vorig jaar in de Efteling. Bij het wachten voor de attracties ging het mis. Ze wilde overal in, maar voor aanvang bouwde de spanning zich toch op. Dit jaar op de kermis ging ze ook in een spannende attractie met oom Arno. Hij zag dat ze ‘dreigde’ te gaan plassen doordat ze met haar hand aan haar broek trok in haar kruis. “Ophouden nu Noor, we kunnen hier niet plassen”, zei hij duidelijk en streng. En warempel, dat werkte. Haar blaasspier is inmiddels sterk genoeg.